"Keşe här närsäne söyläp birä almıy, süzlär dä barın tulısınça añlata almıy..."

Fransuz yazuçısı häm şağıyre Lui Aragon "Dönyadağı iñ matur mäxäbbät xikäyäse" dip atağan "Cämilä"ne yazğan, törki dönyada qırğızlarnıñ tawışın romannarı aşa işettergän Çıñğız Aytmatov arabızdan 18 yıl êlek kitte.

Anıñ äsärläreneñ töp nigezen Qırğız xalqınıñ awızdan-awızğa küçüçe mädäniyäte, ğadätläre, äkiyätläre, dastannar häm cırları täşkil itä.

Çıñğız Aytmatovnıñ berençe xikäyäse 1952 yılda "Pravda" gazetında basılıp çığa. Anıñ talantı iğtibarnı cälep itä, häm ul Mäskäwneñ Gor'kiy isemendäge Ädäbiyat institutına çaqırıla. 1958 yılda yazılğan "Cämilä" xikäyäse sovet ädäbi dairälärendä bäxäslär uyatsa da, Aytmatovnıñ danı fransuz yazuçısı Lui Aragon anı "Dön'yadagı iñ matur mäxäbbät xikäyäse" dip atap, frantsuz telenä tärcemä itkäç, böten dön'yağa tarala.

Aytmatov 2008 yılnıñ 10 iyünendä Germaniyädä vafat buldı. Ul "Ğasır däwam itkän kön" romanın töşerü öçen Tatarstanğa - äniseneñ tuğan yağına barğaç - awırıy häm yazuçını däwalanu öçen Germaniyägä alıp kitälär. Aytmatovnıñ cenaza märäsime Bişkäktäge Ata-Bäyit ziratında uza, anda anıñ ätise dä cirlängän.

Anıñ ädäbi şäxese häm dönyası

İke telle yazuçı Aytmatov başta üz äsärlären qırğız telendä yazğan häm alarnı rus telenä tärcemä itkän, soñraq rus telendä yazğan häm qırğız telenä tärcemä itkän. Qırğız xalqınıñ ğazapların häm mädäniyäten dön'yağa citkergän avtor üz fälsäfäsen tübändäge süzlär belän yomğaqlagan: "Barısın da söyläp bulmıy, häm barısın da söylär öçen süzlär citmi..."

Töp äsärläre: "Cämilä", "Berençe uqıtuçı", "Qızıl yawlıqlı qız", "Cir-ana", "Aq korab", "Ğasır däwam itkän kön", "Bürennıñ xıyalları", "Gölsäri belän xuşlaşu".