Matbuğatta yäkşämbe köne çıqqan häm diplomatik çığanaqlarğa tayanğan xäbärlärgä qarağanda, AQŞ häm Daniya räsmiläre, Vaşingtonnıñ strategik Arktika töbägen küzätü astına alu tırışlıqları qısasında, bu atnada Grenlandiya mäs’äläsendä söyläşülär ütkärergä planlıy.
AQŞnıñ “CBS News” kanalı beldergänçä, söyläşüneñ çärşämbe könne uzuı kötelä. AQŞ tışqı êşlär ministrı Marko Rubio ütkän atnada AQŞ Kongressında uzğan yabıq brifingta ilbaşı Donald Trampnıñ Daniya cirlärin satın alu belän qızıqsınuın äytkän ide.
Aq Yort sişämbe könne räsmilärneñ, Grenlandiyanı qulğa töşerü öçen xärbi köç qullanunı da kertep, kiñ qolaçlı variantlarnı qarawın belderde.
Ütkän atnada Daniya räsmiläre belän oçraşqan AQŞ senatorı Tim Kain, yäkşämbe könne yasağan belderüendä, häm demokratlar, häm cömhüriyätçelärneñ Grenlandiyanı yawlap alu öçen yasalğan teläsä-qaysı xärbi tıqşınuğa qarşı berläşäçägenä ışanuın äytte.
Demokrat senator Kain, Trampnıñ êlekkege fikerlärenä sıltama belän: “Bez monı awır yul belän dä, ciñel yul belän dä êşlämäyäçäkbez. Bez berlektäşebez häm möstäqıyl däwlät bulğan Daniya belän êşläwne däwam itäçäkbez, alarnı doşman yäki köndäş bularaq kürmäyäçäkbez”, — dide.
Tramp administratsiyäse, Amerika köçläreneñ Venesuêla däwlät başlığı Nikolas Maduronı urlagan 3nçe gıynvardağı xärbi operatsiyäsennän birle, Grenlandiyanı “qulğa töşerü” mäs’äläsendä qatğıy söyläm qullana başladı häm monıñ milli iminlek öçen kiräklegen alğa sörde.
Grenlandiya säyäsi partiyäläre liderları comğa könne AQŞqa quşıluğa qarşı buluların yañadan qabatladı. “Bez amerikalı bulırğa telämibez, bez daniyalı bulırğa da telämibez, bez grenlandiyalı bulırğa telibez”, — dide alar.
Tramp isä comğa könne yasağan belderüendä bolay dide: “Grenlandiya mäs’äläsendä, alar monı teläsälär dä, telämäsälär dä, nindider adım yasayaçaqbız, çönki bez monı êşlämäsäk, Rusiyä yäki Qıtay Grenlandiyanı qulğa töşeräçäk, ä bez Rusiyä yäki Qıtay belän kürşe bulırğa telämibez.”
Tramp xärbi variantnı kire qağudan baş tarttı: “Min kileşüne ciñel yul belän yasaw taraftarı, läkin ciñel yul belän bulmasa, awır yul belän yasayaçaqbız”, — dip äytte.
Trampnıñ fikerläre böten dönyada tiskäre reaktsiyä quzğattı. Ayıruça, Awrupa däwlätläre mondıy adım NATOnıñ betüe digänne añlatırğa mömkin ikäne turında kisätü yasadı.
