Aziyadäge illär, İran suğışı säbäple barlıqqa kilgän dönyaküläm yağulıq qıtlığına qarşı çaralarnı bilgeli. Şulay uq Kovid kizüe waqıtında ğamälgä kertelgän öydä êşläw säyäsätlären häm täşwik çaraların yañadan bäyäli başladı.

Aziya yağulıq krizısınıñ iñ alğı sızığında tora çönki Ormuz buğazınnan uzuçı êşkärtelmägän neftneñ 80%ınnan artığın bu töbäk illäre satıp ala. Älege buğaz isä 28 fevral’dä suğış başlanğan könnän birle İran tarafınnan tulısınça yabılğan diyärlek.

Töbäktä älegä ber genä il dä öydä êşläwne mäcbüri itmäde, läkin qayberläre monıñ kön tärtibendä buluın belderde.

Kön’yaq Koreya ênergetika ministrı Kim Sung-whan Xalıqara ênergetika agentlığınıñ öydä êşläwne täşwik itü turındağı sorawğa sişämbe könne: “Minemçä, bu yaxşı fiker”, — dip cawap birde.

Krizis belän köräşü öçen strategik zapaslardan rekord däräcädä, yaqınça 400 million miçkä neftne qullanunı qabul itkän Xalıqara ênergetika agentlığı neft bäyäläre basımın kimetü öçen öydä êşläw häm hawa transportınnan taypılu kebek täqdimnärne açıqladı.

Xalıqara ênergetika agentlığınıñ başqarma direktorı Fatix Birol bu atnada Sidneyda oyıştırılğan konferenśiädä bu çaqırularnı qabatladı.

Birol: “Rusiyäneñ Ukrainanı yawlawınnan soñ Awrupa illärendä sınap qaralğan ğamälgä kertülär bar ide. Awrupa xökümätläre bu çaralarnı tormışqa aşırdı. Älege çaralar, Rusiyä ênergiäse bulmağanda bu awır çorlarnı ütkärergä häm utlarnıñ yanıp toruına bulıştı”, — dide.

Kön’yaq Koreya sişämbe könne xalıqtan yuınu waqıtın qısqartunı, telefonnarın köndez zaryadkağa quyunı häm pılesoslarnı yal könnärendä genä qullanunı sorağan ictimağıy kampaniya başlattı.

Ênergetika ministrı Kim matbuğat konferenśiäsendä: “Tiyeşle ministrlıklar belän söyläşäçäkbez häm öydän êşläw çaraların aktiv räweştä qarayaçaqbyz”, — dide.

Ênergiya ixtıyacı öçen zur däräcädä Yaqın Könçığış neftenä bäyle bulğan Filippin, bu aynıñ başında qayber däwlät idarälärendä atnalıq êş könnären qısqarttı. Däwlät başlığı Ferdinand Markos, nizağnıñ ilneñ energiä tä’minatı öçen “yaqın qurqınıç” tudıruın äytep, milli energiä ğadättän tış xäle iğlan itte.

Paqıstan mäktäplärne ike atnağa yabıp quydı häm ofis xezmätkärläreneñ kübräk öydän êşläyäçägen iğlan itte. Şri-Lanka, yağulıqnıñ ozaqqa citüe öçen här çärşämbe könen räsmi yal köne dip iğlan itte.

Aziäneñ finans märkäze Singapur êlektrlı avtomobillär qullanırğa häm kondiśionerlarnıñ cılılıq däräcälären açarğa kiñäş itte.

Tayland prem’yer-ministrı Anutin Çarnvirakul byurokratlarğa çit ilgä säfärlären tuqtatırğa, kondiśioner cılılığın 25 däräcädän yuğarıraqqa quyarğa, kostyum häm galstuk qullanmasqa, lift urınına basqıçtan menärgä häm öydän êşlärgä boyırdı.