"Alśgeymer häm demenśiya" jurnalında bastırılğan häm meñ 700 dän artıq baliğ keşene yaqınça 24 yıl däwamında küzätkän tikşerenüdä urta yäştä küp televizor qaragan ir-atlarnıñ baş miye küläme kimegäne açıqlanğan.

Bu kimü Alśgeymer awıruına bireşüçän baş miye ölkälärendä küzätelgän häm kognitiv kimü belän bäyle zıyan artqan.

Şul uq tikşerenü könneñ küp öleşen utırıp ütkärgän, läkin bu waqıtta başwatqıçlar çışkän, êlektron poçtalarğa cawap birgän yäki aqıl köçe taläp itkän êşlär belän şöğıllängän keşelärneñ mi strukturaları sälamätleräk buluın kürsätkän.

İr-atlarda täésir köçleräk

Tikşerenüdä açıqlanğan cenes ayırması ğalimnärne ğacäpkä qaldırdı. Televizor qaraw belän baş miye strukturasındağı üzgäreşlär arasındağı bäyläneş ir-atlarda, xatın-qızlarğa qarağanda, küpkä köçleräk bulıp çıqtı.

Belgeçlär bu xälne xatın-qızlarnıñ utıru waqıtların yışraq bülülärenä yäki ike cenes arasındağı biologik ayırmalarğa bäyli.

Monnan tış, xatın-qızlarnıñ televizornı äzräk qarawı, ir-atlarnıñ sport yarışları häm filmnar säbäple divanda ozağraq häm özleksez waqıt ütkärüe belderelä.

Utırğanda başqarılğan êş bik möhim

Könyaq Kaliforniya universitetı tikşerenüçeläre yıllar buyı utıru waqıtına ğına iğtibar itelüen, läkin utırğanda närsälärneñ başqarıluınıñ da baş miye sälamätlege yağınnan ähämiyätle parametr buluın assızıqladı.

Televizor qaraw zihen yağınnan passiv ğämäl dip bäyälänsä dä, östäl artında êşläw; planlaştıru, uqu, yazu häm problema çişü kebek zihen barışların üz êçenä ala. Bolar miñeñ qartayuına qarşı torunı arttıruçı "kognitiv rezerv" buldıruğa yärdäm itä.

Tikşirenü näticäläre, künegülär yasalsa da, ozaq waqıt televizor qaraw tudırğan tiskäre täésirlärneñ betmäwen kürsätä.

Belgeçlär, êkran qarşında ozaq waqıt ütkärüçelärgä baş miye sälamätlegen saqlar öçen yışraq torırğa täqdim itä.