Törki däwlätlär ênergetika xezmättäşlegen arttırğanda Törkiyä Xäzär gaz ütkärgeçe öçen adım yasıy

Törkiyä ênergetika ministrı Alparslan Bayraqtar Änkaranıñ Törekmänstannıñ Xäzär (Kaspiy) diñgeze aryağındağı kiñ tabiği gaz rezervların Törkiyägä häm Awrupağa citkerügä yünälgän häm ozaq waqıttan birle kiçekterelep torğan plannarnı alğa cibärü öçen basım yasawın, ozaq bäxäsläşelgän Xäzär aryağı ütkärgeçen töbäkneñ ênergiyä qurqınıçsızlığı öçen "strategik yaqtan möhim" dip bäyäläwen äytte.

10nçı dekabrdä İstanbulda Törki däwlätlär oyışması Ênergetika ministrları şurasınıñ 5nçe cıyılışın alıp barğannan soñ çığış yasawçı Bayraqtar Törkiyäneñ ozaq waqıttan birle tuqtap qalğan proyektnı tormışqa aşırırğa häm Azärbaycan, Törekmänstan häm başqa regional urtaqlar belän koordinaśiyäle räweştä alğa êtärüne räsmi bularaq täqdim itüen belderde.

Bayraqtar: "İdeal çişeleş – Törekmänstan gazınıñ maxsus ütkärgeç belän Törkiyä häm Törkiyädän Awrupağa qudırıluı”, - dip äytep, Änkaranıñ xäzerge waqıtta Törekmänstan gazın barı tik barter ısulı belän importlawın xäterlätte häm: "Bu proyekt 30 yıl diyärlek kön tärtibendä. İnde anı êşlätep cibärü waqıtı citte”, - dip belderde.

Bayraqtar äğzaläre tuplam 2 trillion AQŞ dolları zurlığında iqtisadnı wäkillek itkän Törki däwlätlär oyışmasınıñ 20 trillion kub metrdan kübräk gaz, 39 milliard miçkä neft häm global uran citeşterüneñ 40%ına turı kilgän bik zur qullanılmağan potenśialı buluına basım yasadı. Ministr çik aryağı ênergiyä bäyläneşläreneñ nığıtıluınıñ "bu xezmättäşlekne tağın da yuğarı däräcägä citkeräçägen” äytte.

Yaña täqdimnär: Taw sänäğäte ölkäsendä xezmättäşlek häm Xäzär êlektr çeltäre

Törkiyä monnan tış Törki däwlätlär oyışması ênergiyä portfelen global täêmin itü çılbırları öçen möhim strategik faydalı qazılmalarnı êşkärtügä yünältelgän ayırım “taw sänäğäte ministrları cıyılışın” da kertep kiñäytergä täqdim itte. Bayraqtar, töbäkneñ möhim çimal ölkäsendäge “zur potenśialına” işaräläp, räsmi platformanıñ Törkiyäneñ kiläse yılda qabul itäçäk Törki däwlätlär oyışmasınıñ liderlar sammitında raslana alınaçağın äytte.

Regional bäyläneşlär mäs’äläsendä Bayraqtar ike östenlekle proyektqa iğtibarnı yünältte: Urta Aziyädän Azärbaycanğa häm Törkiyägä yañartıla alınaçaq ênergiyä citkeräçäk Xäzär êlektr êlektr tapşıru liniyası häm “könçığıştan könbatışqa özleksez” êlektr, tabiği gaz häm neft yünäleşläreneñ ozaq waqıtlı integraśiyäse.

Azärbaycan: “Ênergetika ittifaqı yaña êtapqa kerä”

Azärbaycan ênergetika ministrı Pärviz Şaxbazov törki däwlätlär arasındağı ênergetika xezmättäşlegeneñ tiz kiñäyüen, bloknıñ kapital salu portfeleneñ 20 milliard AQŞ dollarınnan artuın häm monıñ yaqınça 80%ınıñ ênergetika ölkäsendä buluın äytte.

Şaxbazov Baqı–Tbilisi–Cäyhan ütkärgeçe häm Könyaq gaz koridorı belän Törkiyä aşa başqarılğan Azärbaycan neft häm gaz êksportınıñ regional ênergiyä qurqınıçsızlığınıñ nigez taşlarınnan berse bulırğa däwam itüenä basım yasadı. Ministr uzğan yıldan 2024nçe yılnıñ noyabr ayına qädär Azärbaycan, Qazaqstan häm Törekmänstannan 53 million tonna êşkärtelmägän neftneñ Törkiyägä häm dönyağa citkerelüen belderde.

Urta Aziyägä yünältelgän: yañartıla alınğan, törleländerü, sanlı transformaśiyä

Qazaqstan ênergetika ministrı urınbasarı İlyas Bakytzhan törleländerelgän regional ênergiyä yünäleşlärenä qağılışlı êşçänlekne tizlätergä häm êzläw, citeşterü belän transport asqormasına investiśiyäne cälep itärgä çaqırdı. Bakytzhan Törki däwlätlär oyışmasınıñ böten äğzalären tabiği gaz häm LNG proyektlarına quşılırğa öndäde häm regional çeltärlärgä sanlı texnologiyälärneñ integraśiyäseneñ möhimlegenä basım yasadı.

Üzbäkstan ênergetika ministrı Jurabek Mirzamahmudov yañartıla alınğan ênergiyäneñ Awrupa bazarlarına totaşuınıñ strategik ähämiyäten bilgeläp uzdı. Üzbäkstan Yäşel ênergiyä koridorı östendä Azärbaycan häm Qazaqstan belän êşli häm Törkiyä belän Qırğızstannıñ proyektqa quşıluın xuplıy.