Törkiyä ilbaşı Räcäp Täyyip Ärdoğan çärşämbe könne Berençe bötendönya suğışı waqıtında Ğosmanlı däwläte çorındağı Gelibolu xäräkätläre barışında yawlap alınğan Çanakkalä ciñüen iskä aldı.
Ärdoğan 18 mart - Şähitlärne iskä alu köne häm Çanakkalä diñgez ciñüeneñ 111 yıllığı uñayınnan bastırılğan möräcäğatendä bolay dide: “Çanakkalä – barı tik suğış qına tügel, ä iman, fidaqar’lek, watanğa mäxäbbät häm millät bulu añı böten dön’yaga iğ’lan itelgän unikal’ dastan”.
İlbaşı idaräseneñ êlemtä bülege tarafınnan urtaqlaşılğan yullamasında Ärdoğan bu könneñ zur ğorurlıq häm dulqınlanu belän iskä alınuın belderde.
Ärdoğan Çanakkaläne kiçep bulmaslıq qılğan qaharmannarnı räxmät häm xörmät xisläre belän iskä alıp bolay dide: “Çanakkalädä iman tulı yöräklär belän alıp barılğan köräş tarixi borılış noqtası buldı häm millätäbezneñ irek häm bäysezlektän berqayçan da baş tartmayaçağın kürsätte”.
Anadolunıñ här poçmağınnan qaharmannarnıñ frontqa aşığuın häm millätneñ – xatın-qızlar, ir-atlar, yäş’lär häm qartlar – ber yöräk bulıp, üz watannarın ğomerläre bärabärenä yaqlawların beldergän Ärdoğan bolay dide: “Ata-babalarıbız kürsätkän bu qarşılıq kürsätü barı tik bezneñ watanıbıznıñ yazmışın ğına tügel, ä dönyanıñ törle poçmaqlarında zolım astında yäşäwçe izelgän millätlärneñ yazmışın da üzgärtte. Çanakkalädä kürsätelgän batırlıq – bezneñ millätneñ tuğandaşlığı, berdämlege häm urtaq yazmışınıñ iñ köçle simvollarınnan berse”.
Çanakkalä suğışı
111 yıl êlek Berençe bötendönya suğışı waqıtında Ğosmanlı däwläte cirlärendä bulğan häm dönyanıñ iñ köçle bäreleşlärennän berse bulğan Çanakkalä suğışında un meñlägän ğaskär hälaq buldı.
Gelibolu yarımutrawı ul waqıtta Rusiya imperiyäsenä diñgez yulı bulğanlıqtan, anıñ berlektäşläre Angliya häm Franśiya Rusiyäneñ iminlegen täemin itärgä telädelär.
Alarnıñ maqsatı Ğosmanlı imperatorlığınıñ başqalası İstanbulnı yawlap alu ide.
Töreklär diñgez höcümnären çigenderde häm sigez aylıq höcüm waqıtında ike yaqtan da küp sanda yuğaltular buldı.
Ciröste xäräkäte dä uñışsız bulğaç, basıp aluçı köçlär kire çigende.
Berlektäşlärgä qarşı ciñü törek yağına ruxıy köç birde; bu ruxıy köç soñraq 1919–1922 yıllarda Törkiyäneñ Azatlıq suğışın alıp baruına häm nihayät 1923 yılda êlekkege imperiya köllärennän Cömhüriyät tözelügä öleş kertte.
