DÖNYA
2 min uqıu
Könyaq Aziyadä yaña virus qurqu dulqının tudıra
“Nipax” virusı närsä ul häm keşelär ni dräcädä borçılırğa tiyeş?
Könyaq Aziyadä yaña virus qurqu dulqının tudıra
Könyaq Aziyadä yaña virus qurqu dulqının tudıra / Reuters

Hindstannıñ Könbatış Bengaliya vilayätendä kürelgän “Nipax” virusı oçraqları Könyaq häm Könyaq-könçığış Aziyadä yañadan borçu uyattı.

Tayland, Malayziya häm başqa kürşe illärdä räsmi zatlar saqlıq çarası bularaq aêroportlarda tikşerülärne arttırdı.

Virus siräk oçrıy läkin anıñ yuğarı ülem kürsätkeçe häm keşedän keşegä yoğu mömkinlege sälamätlek saqlaw organnarı öçen awırunı küzätüne östenlekle itä. Belgeçlär xälne iğtibar belän küzätä häm panika urınına saq bulırğa kiräklegenä basım yasıy.

“Nipax” virusı

“Nipax” — küpçelek Misır yarqanatı belän ber rättän infekśiya yörtüçe xaywannardan keşelärgä yoğa torğan siräk oçrawçı viruslı infekśiya. Ul simptom kürsätmiçä dä ütärgä mömkin, ämma ğädättä bik qurqınıç sanala. Bötendönya sälamätlek saqlaw oyışması mäğlümatlarına kürä ülem oçraqları 40% belän 75% arasında üzgärä.

Virus keşedän keşegä dä yoğa ala. Belgeçlär häm Awrupadağı Awırularnı profilaktikalaw häm kontrol'dä totu üzäge fikerennän kürengänçä, bu awıru oçraqları ğädättä äz häm çağıştırmaçä çiklängän bulıp qala. Vakśina kandidatları äzerläw barışında bulsa da, älegä räsmi räweştä raslanğan vakśina yuq.

Ni qadär cäyelgän?

“Nipax” virusı berençe märtäbä 1999 yılda Malayziyadä açıqlana. Şul waqıttan birle, küpçelek Bangladeşta, här yıl diyärlek keçkenä külämle kizülär küzätelä. Hindstanda da qaywaqıt bu awıru oçraqları çığıp tora.

Sälamätlek saqlaw ölkäsendäge yanawlarnı küzätep baruçı häm alarğa qarşı mediśina çaraların finanslawçı Pandemiyalärgä äzerlek ölkäsendä innovaśiyalär öçen koaliśiya mäğlümatlarına kürä uzğan dekabr' ayında barlığı 750 awıru oçrağı terkälgän. Bu xastalardan 415 keşeneñ ğömere özelgän.

Simptomnarı nindi?

“Nipax” virüsınıñ berençe simptomnarı — tän temperaturasınıñ kütärelüe, baş awırtuı häm muskul awırtuları. Şul säbäple anı başqa xastalıqlarlar belän butarğa mömkin. Bu simptomnardan soñ nevrologik simptomnar bulırğa mömkin, ä qayber keşelärdä awır tın alu problemaları küzätelä.

Balalar, ölkän yäştägelär häm xastalıqları bulğannar iñ zur risk törkemenä kerä. Awır oçraqlar küzätelergä häm berniçä kön êçendä koma başlanırğa mömkin.

Ni qadär borçılırğa tiyeşbez?

Belgeçlär “Nipax” virusınıñ ülem küläme yuqarı bulsa da, älegä keşelär arasında yoğunıñ artuı yäki dönyaküläm tiz cäyelüenä qarağan işarätlär kürmäwlären belderälär.

Paqıstan xäzergä qadär räsmi räweştä raslanğan “Nipax” oçrağı bulmasa da, Hindstandağı täraqqıyätlär arqasında çara bularaq küzätüne häm çik buyında kontrolne arttırdı.

Könyaq häm Könyäq-könçığış Aziyadäge başqa illär dä sälamätlek saqlaw çaraların köçäytterlär. Tayland, Malayziya, Singapur, Gonkong, İndoneziya häm Vyetnam aêroportları infekśiyä küzätelgän töbäklärdän kilüçe yulçılarnıñ sälamätleklären tikşerep, tän temperaturaların ülçi.

Nindi vakśinalar häm däwalaw çaraları bar?

Xäzerge waqıtta “Nipax” virusı öçen räsmi räweştä raslanğan bernindi vakśina yäki däwalaw ısulı yuq.

Öyrän
Rumıniyäneñ Qara diñgez yarında ike köymägä dron höcüme bulğan
İzraildä Intel zavodındağı şartlawda 2 keşe hälaq bulğan
Paqıstanda mäktäp tübäse cimerelep, distälägän keşe hälaq buldı yäki yaralandı
Rusiyäneñ Ryazan ölkäsendäge neft êşkärtü obyektında dron höcümennän soñ yanğın çıqtı
BMO İzrailneñ Ğazzäda utnı tuqtatu turındağı kileşüne bozuın däwam itüe turında kisätä
Tönyaq Koreya ike törle strategik qanatlı raketaların sınap qaradı
Gretsiyäneñ Rodos utrawında su basu näticäsendä ber keşe hälaq buldı
İran İnqıylab gvardiyäse: "AQŞnıñ yaña höcüm başlawı kötelmäsä dä, mondıy ixtimal bar"
Fransiyä başqalası Parijda timer yul vokzalı yanındağı binada yanğın çıqtı
Rusiyä: "Bez Ukrainanıñ Kiyev häm Xar'kov töbäklärendäge ênergiyä asqormasına bärdek"
Meksikada dawıl häm tropik ştorm ülemnärgä kiterde
Gang yılğasında faciğa
“Oman belän Ormuz buğazı mäs’äläsendä kiräkle kileşügä ireştek”
İzraillelär Yordannıñ basıp alınğan Könbatış üzänlegendä mäçetne häm maşinanı yandırdı
“İrannıñ kirägen birerbez”
Süriyäneñ Xama şähärendä qorallı höcüm näticäsendä  4 iminlek xezmätkäre hälaq bulğan
Ğaräp koalitsiyäse: "Soğud Ğaräbstanı başqalası Riyadnıñ tönyağında öç dron bärep töşerelde"
Fälästin cirlären basıp alğan 130dan artıq izraille Äl-Aqsa mäçetenä bärep kerde
Germaniyädä toraq yortta çıqqan yanğında 3 keşe hälaq bulğan
Çexiya küzläw xezmäte Rusiyäneñ NATO illärenä qarşı operaśiyälären köçäytä aluı turında kisätte