DÖNYA
2 min uqıu
Könyaq Aziyadä yaña virus qurqu dulqının tudıra
“Nipax” virusı närsä ul häm keşelär ni dräcädä borçılırğa tiyeş?
Könyaq Aziyadä yaña virus qurqu dulqının tudıra
Könyaq Aziyadä yaña virus qurqu dulqının tudıra / Reuters
4 Fevral 2026

Hindstannıñ Könbatış Bengaliya vilayätendä kürelgän “Nipax” virusı oçraqları Könyaq häm Könyaq-könçığış Aziyadä yañadan borçu uyattı.

Tayland, Malayziya häm başqa kürşe illärdä räsmi zatlar saqlıq çarası bularaq aêroportlarda tikşerülärne arttırdı.

Virus siräk oçrıy läkin anıñ yuğarı ülem kürsätkeçe häm keşedän keşegä yoğu mömkinlege sälamätlek saqlaw organnarı öçen awırunı küzätüne östenlekle itä. Belgeçlär xälne iğtibar belän küzätä häm panika urınına saq bulırğa kiräklegenä basım yasıy.

“Nipax” virusı

“Nipax” — küpçelek Misır yarqanatı belän ber rättän infekśiya yörtüçe xaywannardan keşelärgä yoğa torğan siräk oçrawçı viruslı infekśiya. Ul simptom kürsätmiçä dä ütärgä mömkin, ämma ğädättä bik qurqınıç sanala. Bötendönya sälamätlek saqlaw oyışması mäğlümatlarına kürä ülem oçraqları 40% belän 75% arasında üzgärä.

Virus keşedän keşegä dä yoğa ala. Belgeçlär häm Awrupadağı Awırularnı profilaktikalaw häm kontrol'dä totu üzäge fikerennän kürengänçä, bu awıru oçraqları ğädättä äz häm çağıştırmaçä çiklängän bulıp qala. Vakśina kandidatları äzerläw barışında bulsa da, älegä räsmi räweştä raslanğan vakśina yuq.

Ni qadär cäyelgän?

“Nipax” virusı berençe märtäbä 1999 yılda Malayziyadä açıqlana. Şul waqıttan birle, küpçelek Bangladeşta, här yıl diyärlek keçkenä külämle kizülär küzätelä. Hindstanda da qaywaqıt bu awıru oçraqları çığıp tora.

Sälamätlek saqlaw ölkäsendäge yanawlarnı küzätep baruçı häm alarğa qarşı mediśina çaraların finanslawçı Pandemiyalärgä äzerlek ölkäsendä innovaśiyalär öçen koaliśiya mäğlümatlarına kürä uzğan dekabr' ayında barlığı 750 awıru oçrağı terkälgän. Bu xastalardan 415 keşeneñ ğömere özelgän.

Simptomnarı nindi?

“Nipax” virüsınıñ berençe simptomnarı — tän temperaturasınıñ kütärelüe, baş awırtuı häm muskul awırtuları. Şul säbäple anı başqa xastalıqlarlar belän butarğa mömkin. Bu simptomnardan soñ nevrologik simptomnar bulırğa mömkin, ä qayber keşelärdä awır tın alu problemaları küzätelä.

Balalar, ölkän yäştägelär häm xastalıqları bulğannar iñ zur risk törkemenä kerä. Awır oçraqlar küzätelergä häm berniçä kön êçendä koma başlanırğa mömkin.

Ni qadär borçılırğa tiyeşbez?

Belgeçlär “Nipax” virusınıñ ülem küläme yuqarı bulsa da, älegä keşelär arasında yoğunıñ artuı yäki dönyaküläm tiz cäyelüenä qarağan işarätlär kürmäwlären belderälär.

Paqıstan xäzergä qadär räsmi räweştä raslanğan “Nipax” oçrağı bulmasa da, Hindstandağı täraqqıyätlär arqasında çara bularaq küzätüne häm çik buyında kontrolne arttırdı.

Könyaq häm Könyäq-könçığış Aziyadäge başqa illär dä sälamätlek saqlaw çaraların köçäytterlär. Tayland, Malayziya, Singapur, Gonkong, İndoneziya häm Vyetnam aêroportları infekśiyä küzätelgän töbäklärdän kilüçe yulçılarnıñ sälamätleklären tikşerep, tän temperaturaların ülçi.

Nindi vakśinalar häm däwalaw çaraları bar?

Xäzerge waqıtta “Nipax” virusı öçen räsmi räweştä raslanğan bernindi vakśina yäki däwalaw ısulı yuq.

Öyrän
Kuba ênergetika krizisına qarşı toru öçen êş atnasın dürtkä qädär qısqarttı
AQŞ Ğazzädä torğızu häm utnı tuqtatu barışın söyläşü öçen tınıçlıq sammitın oyıştıraçaq
Milano uyınnarın açu tantanasında İzrail sportçıları Ğazzä arqasında protest belän oçraştı
Filippinnarğa Penxa tropik dawılı bärde: 4 keşe ülde, meñlägän keşe êvakuatsiyälände
İslamabad mäçetendä şartlaw bulğan
Mäskäwdä Rusiya generalına atqannar
Qıtay häm Kön’yaq Koreya 15 yıldan soñ urtaq diñgez künegülären yañadan başlarğa uylıy
900 fälästinle İzrail kilep urnaşuçıları tarafınnan mäcbüri räweştä üz cirlärennän quıp çığarılğan
İzrail Könçığış Qodüs tönyağında yaña yul tözi başlağan
Qıtay, atom-töş kileşüeneñ möddäte tulu nisbätennän, AQŞ - Rusiyä söyläşülären başlarğa çaqırdı
Niderlandta möselmannarnıñ konfidenśiallek xoquqların bozğannar
FBR çığanağı Djeffri Êpşteynnıñ İzrail şımçısı buluı turında “näticä yasadı”
İzrail Ğazzägä 54 fälästinle mäyeten tapşırdı
Farsı qultığı illäre häm AQŞ Qatarda 11 kön däwam itkän töbäk iminlege xärbi künegülären tögälläde
Zelenskiy: Ukrainada 55 000 ğäskäri suğış qırında hälaq buldı
Ber ofitser yaralandı digän bulıp 9 fälästinlene üterdelär
Paqıstannıñ Bälücistan provinśiyäsendä terror höcümnärendä ülüçelär sanı 250gä citkän
İndoneziyadağı Semeru yanartawı öç säğat êçendä cide märtäbä attı
Êgey diñgezendä möhacir köymäse Gretsiyä yar buyı saqçıları korabına bärelgän: 14 keşe ülgän
Cir şuışuında ülüçelär sanı artqan