Törkiyä ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan Qazaqstannıñ “Kazinform” xäbär agentlığında qazaq, ingliz häm rus tellärendä dönya kürgän “Awraziyada tınıçlıqnıñ açqıçı: törki dönya” isemle mäqaläsendä tübändägelärne citkerde:
"Töbäktäge bäreleşlär häm krizislar bügenge köndä urtaq iminlegebezgä, iqtisadi tınıçlığıbızğa häm totrqlılığıbızğa yanaw bulıp tora. Global' sistema bäreleşle geosäyäsi köndäşlek alıp kilgän yaña asimmetrik risklar, ênergiya belän täêmin itü qurqınıçsızlığında küzätelgän qıyınlıqlar häm monıñ belän bäyle finans dulqınnarı qarşısında citdi stress testınnan uza. Monnan tış yasalma intellekt yärdämendäge zur üzgäreşlär barlıqqa kitergän yaña dinamikalar global' sistemanı tağın da qaqşata. Barlıq bu sınawlar, küptännän äytep kilgänebezçä, xäzerge xalıqara sistemanıñ häm global' idarä itü mexanizmnarınıñ citärsezlegen häm reformağa moxtac buluın açıqtan-açıq kürsätä."
Törkiyä bularaq global' häm töbäktäge krizislarnı qullanıla torğan qağıydälärgä nigezlängän tärtip tözep kenä uzdırıp buluın yaqlıybız. Bu qısada töbägebezdä häm global' däräcädä krizis häm bäreleşlärneñ betüe öçen küp yaqlı oyışmalar küzätüendä häm möstäqil bularaq cawaplılıqtan qaçmıybız. Tınıçlıq diplomatiyäse häm aradaşçılıq omtılışlarıbızda barlıq yaqlar belän ışanıç nigezendä dialoq qorabız, mäs'älälärneñ diplomatiyä östälendä çişelüe öçen konkret adımnar yasaluın täêmin itäbez. Global' tınıçlıq häm mullıq öçen alıp barğan prinśipial' diplomatiyäbezneñ bar dönyada kürelüennän qanäğät bez.
Läkin tağın da ğadel, qolaçlawçı häm totrıqlı, tınıç häm mul tormış öçen ike yaqlı, regional häm global' partnyerlıklarnı kiñäytergä kiräk. Bu mäs’älädä töbäktäge kileşmäwçänleklärneñ iñ başta töbäk däwlätläreneñ korporativ iniśiativaları belän çişelüe kiräklegenä ışanabız. Regional xucalıq añlayışıbız nigezendä, Törki däwlätlär oyışması belän berrättän äğzase bulğan oyışmalarıbız häm kürşelärebez belän urtaq omtılışlarğa härwaqıt teläk kürsätüebezne assızıqlarğa telim. BMO İminlek şurasınıñ struktura problemaları, töbäktäge häm global' bäreleşlärneñ çişelüe häm daimi iqtisadi tınıç tormışnıñ tözelüe başta bulıp, härber kritik mäs'älädä dus häm qardäş il Qazaqstan belän başqarğan xezmättäşlegebez häm partnyerlıklarıbız tışqı säyäsätebez cähatennän üzençälekle.
Törkiyä 1991 yılda bäysezlegen iğlan itkän könendä ük Qazaqstannı tanığan berençe däwlät buldı häm şul könnän birle köçen urtaq tarixbızdan, mädäni häm ruxi bäyläneşlärebezdän alğan mönäsäbätlärebez könnän-kön nığıy bardı.
Bügenge köndä Qazaqstan belän säwdä külämebez 10 milliard dollarğa yaqınlaştı. Törkiyä êşquarları bügengä qadär Qazaqstanğa kertkän turıdan-turı investiśiyäläre 6 milliard dollarğa citte diyärlek. Törkiyä podryadçikları Qazaqstanda 30 milliard dollardan artıq bulğan 550gä yaqın proyektnı tämamladı. Qazaqstan ilbaşı, qardäşem Qasıym-Comart Toqayev belän bilgelägän säwdä küläme maqsatıbız – 15 milliard dollar. İnşallah, ike yaqlı tırışlıqlar belän bu maqsatqa da qısqa waqıt êçendä ireşäçägebezgä ışanam."
Xalıqlarıbız arasındağı tuğanlıq bäyläneşlären nığıtqan mäğarif, sport häm mädäniät ölkälärendäge mönäsäbätlärebezne dä isktikeç xälgä kiterü – töp kön tärtibe mätdälärebez.
14 maydağı Qazaqstan säfärebez bezneñ öçen bik mäğnäle. AQŞ-İzrail belän İran arasındağı krizis, Ğazzädäge totrıqsız utnı tuqtatu barışı belän berrättän töbägebez iqtisad yağınnan sınalğan bu könnärdä Qazaqstanda yasalaçaq ike yaqlı söyläşülärebez zur ähämiätkä iä. Bu säfärneñ däwlätlärebez arasındağı säyäsi, iqtisadi häm säwdä mönäsäbätlären üsteräçägenä, häm xalıqlarıbız arasındağı borınğı duslıqqa öleş kertäçägenä ışanam. Ğadättägeçä, bu säfär qısalarında Törki däwlätlär oyışması däwlät başlıqlarınıñ räsmi bulmağan sammitında qatnaşaçaqbız. Bu sammitta törki dönyası bularaq säyäsi, iqtisadi häm mädäni xezmättäşlek häm urtaqlıq potenśiallarıbıznı kiñäşäçäkbez, töbäktäge säyäsi häm iqtisadi sınawlarnı bäyäläw mömkinlegen tabaçaqbız.”
















