Räsmi matbuğattağı xäbärlärgä qaraganda, Kim Çen In Pxen’yannıñ Atom-töş qoralın cäyeldermäw turındağı kileşügä tuğrı tügellegen häm tışqı basımnıñ ilneñ atom-töş qoralına iyä däwlät statusın üzgärtmäyäçägen belderde.
Pänceşämbe könne Koreyanıñ räsmi Üzäk yañalıqlar agentlığı tarafınnan bastırılğan belderüdä Tönyaq Koreyanıñ BMOdağı ilçese Kim Song bolay dide: "Xäzerge waqıtta BMO ştab-fatirunda bara torğan 11nçe Atom-töş qoralın cäyeldermäw turındağı kileşüne qaraw konferentsiyäsendä AQŞ häm anıñ ürnägenä iyärgän qayber illär Tönyaq Koreyanıñ xäzerge statusın häm anıñ suveren xoquqların ğamälgä aşırulın nigezsiz räweştä şöbhä astına quyalar".
Song bolay dip östäde: "Koreya Xalıq Demokratik Respublikasınıñ atom-töş qoralına iyä däwlät bularaq statusı tışqı däğwalar yäki ber’yaqlı taläplär arqasında üzgärmäyäçäk. Açıqtan-açıq qabatlap äytäm, Koreya Xalıq Demokratik Respublikası bernindi şartlarda da Atom-töş qoralın cäyeldermäw turındağı kileşü belän bäylänmäyäçäk".
Song ilneñ atom-töş qoralına iyä däwlät statusı "konstitutsiyädä yazılğan häm atom-töş qoralın qullanu printsıpların açıq itep bilgeli", dip belderde.
Tönyaq Koreya üzeneñ atom-töş qoralınnan baş tartmayaçağın daimi räweştä raslıy, üz yulın "kire borılmaslıq" dip sıyfatlıy häm mömkinleklären nığıtırğa wäğdä birä.
Tönyaq Koreyanıñ atom-töş programması
Pxen’yan 1993 yılda Atom-töş qoralın cäyeldermäw turındağı kileşüdän çıqtı häm şunnan soñ altı atom-töş sınawı ütkärde. Bu Berläşkän Millätlär Oyışmasın ilgä qarşı küpsanlı rezolütsiyälär qabul itärgä êtärde.
Tönyaq Koreyädä distälägän atom-töş suğış qoralı bar dip sanala.
2002 yılda Tönyaq Koreya belän AQŞ arasındağı tözelgän häm Pxen’yannıñ yärdamnärgä cawap bularaq plutoniynı tuñdırırğa wäğdä birgän kileşüe yuqqa çıqtı.
Şul uq yılnı Tönyaq Koreya berniçä yıllıq yäşeren atom-töş qoralı êşläw proğramması buluın tanıdı.
BMO İminlek Şurası bu ğamälneñ citdi näticäläre turında kisätkännän soñ ike kön uzğaç, Pxen’yan 2006 yılnıñ 8 oktyabrendä berençe atom-töş sınawın ütkärde. Şunnan soñ tağın berniçä sınaw ütkärelde.
Stokgolm Xalıqara Tınıçlıq Tikşerenüläre İnstitutı xisabına qaraganda, 2025 yılnıñ ğıynwarına qadar tuğız atom-töş qoralına iyä ildä (Rusiyä, AQŞ, Frantsiyä, Böyekbritaniyä, Qıtay, Hindstan, Paqıstan, İzrail häm Tönyaq Koreya) 12 241 atom-töş suğış qoralı bar.
Şular arasında İzrail atom-töş qoralına iyä buluın raslamağan berdänber il bulıp qala.
AQŞ häm Rusiyä dönyadağı atom-töş qoralınıñ yaqınça 90 protsentına iyä häm soñğı yıllarda bu qoralnı modernizatsiyäläw buyınça kiñqırlı proğrammalar ütkärä.
