AQŞ ilbaşı Donal’d Trampnıñ, Amerika konservatorları küptän kötä torğan adımnı tormışqa aşırıp, mäğarif ministrlığın beterü turında qarar imzalawı kötelä.

Çärşämbe könne berniçä mäğ’lümat çarası xäbär itkänçä, bu qararğa pänceşämbe könne Aq Yortta ütäçäk tantanada qul quyılır dip kötelä. Şul uq waqıtta, departamentta xezmätkärlär sanın kisken kimetü häm finanslawnı qısqartu êşläre inde başlanğan.

Trampnıñ mäğarif ministrı, Bötendön’ya köräş-küñel açu şirkäteneñ êlekkege başqarma direktorı Linda MakMêxon, 3nçe martta ant itep wazıyfasına kereşkännän soñ, ministrlıqnıñ "soñğı missiyäsen" başlawın belderde. Ber atnadan MakMêxon departament xezmätkärläreneñ sanın 2 tapqır kimetü turında qarar çığardı.

78 yäş’lek Tramp, Aq Yortqa qabat qaytu öçen köräş barışında, mäğarifne üzäksezläşterü wäğ’däse birde häm ministrlıq wäqalätlären ştatlarnıñ xökümätlärenä tapşıraçağın söyläde. Bu - bik küp cömhüriyätçeneñ ozaq yıllar buyı telägän maqsatı ide.

Gadättä, AQŞta federal’xökümätneñ mäğarif ölkäsendäge role çiklängän. Başlanğıç häm urta mäktäplär öçen finanslawnıñ barı tik 13%ı federal çığanaqlardan kilä, qalğanın isä ştatlar häm cirle idarälär täêmin itä.

Şulay da, federal finanslaw az keremle mäktäplär häm maxsus ixtıyaclı uquçılar öçen bik möhim. Monnan tış, federal xökümät uquçılarnıñ töp grajdan xoquqların saqlawda da möhim rol’ uynıy.

Qayber programmalar iskärmä bulaçaq

Qarar MakMêxonğa ministrlıqnıñ yabıluın "ciñeläytü öçen barlıq kiräkle adımnarnı başqarırğa" kürsätmäse birä, dip xäbär itä “Politico”. Tantanada berniçä cömhüriyätçe gubernatornıñ qatnaşuı kötelä.

Berniçä çığanaqtan işetelgänçä, universitet studentlarına grantlar birü häm il külämendä az keremle mäktäplärne finanslaw saqlanaçaq.

MakMêxon wazıyfağa kereşkännän soñ ber ölge proyektnıñ açıqlanuı bu adımnıñ küptän kötelgän buluın kürsätte.

Şulay da, 1979 yılda tözelgän Mäğarif ministrlığı, qanun buyınça, Kongress röxsätennän başqa yabıla almıy, häm cömhüriyätçe partiyä monı başqaru öçen citärlek tawışqa iyä tügel.

Bu oçraqta Trampnıñ ikençe çorında başqa federal’ oyışmalar kebek ük, ministrlıqta da byudjet häm xezmätkärlär sanın zur külämdä qısqartıp, êşçänlegen nıq zäğiflätüe kötelä.

Bu prośesslar İlon Mask citäkçelegendäge Xökümät êffektivlığı departamentı (DOGE) tarafınnan alıp barıla. Läkin alarnıñ tiz adımnarı qayber mäxkämälärdä başqarma wäkalätlärne arttıru turında bäxäslär tudırdı.