“TRT World” kanalınnan Alican Ayanlar alıp barğan paneldä Malayziya xökümäte räise urınbasarı Äxmät Zahid Xamidi, Berläşkän Millätlär Oyışmasınıñ (BMO) tınıçlıq operatsiyäläre buyınça ğomum särqatip yärdämçese Jan-Pyer Lakrua, Amerika-Garäp Üzäge başlığı Farax äl-Atassi, Säyäsi, İqtısadi häm Sotsial Tikşerenülär Fondınıñ (SETA) Tışqı säyäsät häm qurqınıçsızlıq tikşerenüläre mödire Murat Yäşeltaş häm Atlantik şurasınıñ ölkän fänni xezmätkäre Rıç Autzen çığış yasawçılar bularaq qatnaştı.
Amerika-Garäp Üzäge başlığı Atassi, Törkiyä üzeneñ diplomatik yoğıntısın qullanıp, AQŞnıñ Süriyägä qarşı sanksiyälären beterüne xupladı, bu Süriyäneñ xalıqara bank sistemasına kire integratsiyälänüenä, investitsiyälär häm iqtısadıi mömkınleklärgä yol açtı, dip belderde.
Atassi Törkiyäneñ dialognı xuplawın assızıqladı häm bolay dide: "Süriyä azat itelgännän birle, Törkiyä-Süriyä mönäsäbätläre zur üzgäreşlär kiçerde. Xäzer bez mönäsäbätlärebezne ütkän säyäsi häm qurqınıçsızlıq mäsäläläre belän tügel, ä kiläçäk iqtısadı, investitsiyä häm strategik mömkınleklär belän bilgelibez".
Atassi garäp dönyası Törkiyäne ışanıçlı häm strategik partner dip sanıy dip belderde häm Törkiyäneñ töbäk illäre belän diplomatik mönäsäbätlärne üsterüdä möhim rol uynawın bilgeläp ütte.
Atassi Törkiyä belän Misır arasındağı mönäsäbätlärneñ caylaşuın häm ike il arasında säwdä kileşülärenä qul quyıluın assızıqladı, küptän tügel imzalanğan Mäkkä kileşüeneñ dä töbäk öçen möhim waqıyğa buluın bilgeläp ütte.
Vaşingtonnıñ "Köt häm kür" usulı
Atlantik Şurasınıñ ölkän tikşerenüçese Autzen, şulay uq, dönyadağı problemalarnıñ qatlawlana baruın häm ber ilneñ dä xalıqara sistemanı yalgız citäkli almawın belderde.
AQŞnıñ global liderlığın saqlap qalu öçen berlektäşlärenä moxtac buluına işaräläp, Autzen Törkiyäneñ NATO ittifağınnan tış diplomatik häm strategik mömkınleklären üstergänen häm konfliktlarnıñ törle yaqları belän mönäsäbätlär urnaştıru säläteneñ dä AQŞ diplomatiyäsenä öleş kertüen belderde.
Vaşingtonnıñ yaña töbäk qurqınıçsızlığı başlanğıçlarına “köt häm kür” ısulın qullanuın bilgeläp ütep, Autzen bu başlanğıçlar AQŞ qurqınıçsızlığı mänfäğatlären tulılandırsa häm töbäk illäreñ totrıqlılığına öleş kertsä, uñay yaqtan qaralırğa mömkın dip belderde.
Livandağı BMO xärbi operatsiyälären tuqtatunıñ riskları
BMOnıñ tınıçlıq operatsiyäläre buyınça ğomum särqatib urınbasarı Lakrua Törkiyäneñ, bigräk tä Qara diñgez töbägendä, möhim rol uynawın häm anıñ bu ölkädäge öleşe Törkiyäneñ BMO öçen ışanıçlı partner buluın kürsätüen bilgeläp ütte.
Lakrua Livandağı BMO xärbi operatsiyälären tuqtatu citdi qurqınıçsızlıq häm gumanitar yanawlar tudırırğa mömkin dide, mondıy oçraqta Livan häm İzrail arasındağı Zäñgär sızıq buyınça üseşne küzätü häm xäbär itü öçen xalıqara mexanizm qalmayaçağın assızıqladı.
Lakrua Livandağı BMOnıñ buluı nindider formada bulsa da dämam itär dip ömet belderde häm Törkiyä kebek xalıqara partnerlarnıñ Livanğa gumanitar, finans häm qurqınıçsızlıq ölkälärendä yärdäm kürsätüeneñ möhimlegen citkerde.
Töbäk qurqınıçsızlığı
SETA tışqı säyäsät häm qurqınıçsızlıq tikşerenüläre mödire Yäşeltaş, AQŞnıñ Yaqın Könçığış säyäsätendäge strategik bilgesezleklär, şulay uq, İzrail belän İran arasındağı köndäşlek töbäk iminlegenä häm totrıqlılığına qurqınıç tudıruın bilgeläp ütte.
Törkiyä, Soğud Garäbstanı häm Paqıstan tözegän Mäkkä ittifağınıñ bernindi ilgä dä qarşı tormawın assızıqlap, Yäşeltaş bu initsiativa nindi strategik totqarlıq biräçägen bäyäläw öçen äle irtäräk ikänlegen häm monıñ öçen waqıt kiräk bulaçağın belderde.
Törkiyä-Malayziya xezmättäşlege
Malayziya xökümäte räise urınbasarı Xamidi Malayziya belän Törkiyä arasındağı tığız xezmättäşlekneñ zur ähämiyäten assızıqladı, bu partnerlıq säwdä belän genä çiklänmäskä, ä mäğlümat häm texnologiyälär tapşırunı, şulay uq, mäğrifät häm diplomatiyäne dä üz êçenä alırğa tiyeş dip belderde.
Könçığış Aziyädä tınıçlıq häm totrıqlılıqnı saqlawnıñ möhimlegenä iğtibarnı yünältep, Xamidi zur däwlätlärneñ “ASEAN” äğzası illärenä yoğıntısın arttıruın buldırmasqa kiräklegän belderde.
