Bangladeşnıñ iñ köçle säyäsi dinastiyäläreneñ berseneñ warisı Tarıq Raxman, äti-änise külägäsendä ozaq waqıt qalğannan soñ, nihayät, iğtibar üzägenä çıqtı. Bangladeş Milli partiyäseneñ (BNP) 60 yaşlek liderı 170 millionlı Könyäq Aziä ileneñ citäkçelegen üz qulına alırğa äzer.
Şäyex Xasinanıñ timer yodırıqlı rejimın bärep töşergän qanlı fetnädän soñ ber yıl yarım waqıt ütkäç, BNP pänceşämbe könne bulğan parlament saylawlarında "zur ciñü"en iğlan itte. Räsmi näticälär äle bilgele tügel, läkin Amerika Quşma Ştatları Raxmannı "tarixi" ciñüe belän qotladı.
Raxmannıñ kütärelüe, Daqqanıñ säyäsi dawıllarınnan yıraq, Böyekbritaniyädä 17 yıllıq sörgennän soñ, dekabr' ayında ğına Bangladeşqa kilgän keşе öçen ğacäyep kire qaytuını kürsätä. Tarıq Zıya bularaq tanılğan Raxman tormışınıñ här êtabına täêsir itkän säyäsi isem yörtä. 1981 yılda ätise - ilbaşı Ziyaur Raxman üterelgändä aña 15 yaş bula. Tarıqnıñ änise - öç däwer xökümät räise bulıp êşlägän häm distä yıllar däwamında Bangladeş säyäsäteneñ gigantı bulğan Xalidä Zıya dekabr' ayında, 80 yaşendä, ulı öyenä qaytqannan soñ berniçä kön ütkäç, wafat buldı.
"Minem ilem"
Saylawğa ike kön qala “AFP” belän äñgämädä Raxman alarnıñ mirasın däwam itärgä ant itte. Wafat bulğan äti-äniseneñ altın qısalı portretları astında ul: "Alar alar ide, häm min üzem. Min alardan yaxşıraq êşlärgä tırışaçaqmın", - dide.
Ul dekabr' ayında öyenä qaytqaç kiçergän "qatlawlı xislär"ne sürätläde - qaytu şatlığı äniseneñ kinät üleme turındağı tirän qayğı belän qaplandı. "Bu minem ilem, min monda tudım, monda üstem, şuña kürä bu bik bäxetle xis ide", - dide ul. Läkin bäyräm itü urınına, ul ozaq waqıt awıru änise belän reanimatsiyädä xuşlaşırğa tiyeş ide. "Här ul şulqädär ozaq waqıt ütkännän soñ, öyenä qaytqaç, änisen qoçaqlarğa teli", - dide ul. "Minem mondıy mömkinlegem bulmadı."
Daqqağa kilgännän soñ berniçä kön uzğaç, ul BNP häm anıñ saylaw kampaniyäsen citäkläwne üz östenä ala. Äle matämdä bulğan waris qulına mikrofon totıp säxnägä çığa häm xalıqnı cıya.
"Ul küplärne borçıy"
İl äle Könçığış Paqıstan bulğanda tuğan Raxman 1971 yılğı bäysezlek suğışı waqıtında balaçaqta qısqa waqıtqa totqarlanğan. Partiyäse anı "iñ yäş suğış äsirläreneñ berse" dip atıy. Anıñ ätise - armiyä komandirı Ziyaur Raxman, 1975 yılğı tüntäreleştä lider Şäyex Mucibur Raxman (Şäyex Xasinanıñ ätise) üterelgäç, berniçä ay ütügä yoğıntısın üsterä. Bu il säyäsäten distä yıllar däwamında formalaştıraçaq ike ğailä arasındagı köndäşlekne nığıta. Ziyaur Raxman, şulay uq, 1981 yılda üterelgän.
Raxman änise belän Xasinanıñ ozın häm qatı duêldä çiratlap xakimiyätkä kilüen küzätep üskän. "Min anıñ territoriyäsendä saylaw kampaniyäse alıp bara idem", - di Raxman, "Şulay itep, min äkrenläp säyäsätkä kerdem".
Şulay da, anıñ karyerasına korrupsiyä häm xakimiyättän yawızlarça faydalanu ğayepläwläre belän tap töşte. 2006 yılda AQŞ ilçelegeneñ telegrammasında ul "az sanlı keşelärne ruxlandıran, läkin küplärne borçığan" bularaq sürätlänelä. Başqa dokumentlarda ul "kleptokratik xökümät häm köç qullanu säyäsäte simvolı" dip atala häm "ğacäyep köçle korrupsiyälänüdä" ğayeplänä.
2007 yılda korrupsiyädä ğayeplänep qulğa alınğan Raxman totqarlaw waqıtında cäfalanuın belderä. Annarı säyäsätçe Londonğa qaçqan häm çittän torıp xökem itelgän. Ul barlıq ğayepläwlärne dä kire qağa, alarnı säyäsi yaqtan motivatsiyälängän dip atıy. Läkin AFP belän äñgämädä ğafu ütenä: "Ägär kötelmägän xata yasalğan bulsa, bez monıñ öçen ğafu ütenäbez", - di.
Xasina bärep töşerelgännän soñ, Raxman iñ citdi ğayepläwdän - 2004 yılda Xasina mitingına granata belän höcüme öçen çittän torıp ğomerlek törmä cäzasınnan aqlanğan, ul monı härwaqıt kire qağa.
Raxmannıñ xatını kardiolog häm advokat qızları bar. Ul Britaniyada tınıç tormış belän yäşi. Bu xäl anıñ dekabr' ayında Bangladeşqa kire qaytuı häm kaharman şikelle qarşı alınuı belän üzgärde. Raxman êlekkege rejimnı "cir belän tigezlägän" ilne torğızu burıçınıñ "bik zur" buluın äytä.
