İran häm AQŞ comğa könne Rimda Tährannıñ tiz üsüçe atom-töş programması turında söyläşülärneñ bişençe turına äzerlände häm bu söyläşülärdä uran bayıtu töp mäs’älä bulıp çıqtı.
AQŞ ilbaşı Donald Trampnıñ wäqalätleläre, Tährannıñ awır iq’tisadi krizisın ciñeläytü öçen sankśiyälärne beterü kileşengän oçraqta, İrannıñ uran bayıtuın däwam itä almayaçağın belderä. İran tışqı êşlär ministrı Abbas Arakçi internetta "uran bayıtu bulmasa, kileşü dä bulmayaçaq" dip yazdı.
Ul “X” platformasında “Kileşügä baru yulın tabu raketa tözü şikelle qatlawlı tügel,” dip yazdı häm “Karar qabul itü waqıtı citte” dip östäde.
AQŞ yağın söyläşülärdä Yaqın Könçığış wäkile Stiv Uitkoff häm däwlät departamentınıñ säyäsät planlaştıru direktorı Maykl Anton wäkillek itä.
Söyläşülär urını turında räsmi mäğ’lümat birelmäde, ämma monnan aldağı tur İtaliyä başqalasındağı Oman ilçelegendä uzğan ide.
Oman tışqı êşlär ministrı Badr al-Busaidi bu söyläşülärdä aradaşçı rolendä, çönki Oman ike yaqnıñ da ışanıçlı partnerı sanala.
Uran bayıtu - söyläşülärneñ töp mäsäläse bulıp qala. Söyläşülär İran atom-töş programmasın çikläw häm AQŞ tarafınnan kertelgän iq’tisadi sankśiyälärne ciñeläytü turında bara, bu sankśiyälär inde yartı ğasır buyı däwam itä.
Trump kileşü bulmasa, İran programmasına qarşı hawa höcümnäre başqaru belän yanıy. İran räsmiläre isä, uran zapasların qoral däräcäsenä yaqın bayıtu belän atom-töş qoralı yasaw mömkinlege turında kisätä.
‘Maxsus çaralar’
Uran bayıtu - söyläşülärdä iñ zur bäxäs mäsäläse bulıp qala. Uitkoff berwaqıt İranğa urannı 3.67 prośent däräcäsendä bayıtırğa röxsät itü mömkinlegen täq’dim itkän ide, ämma soñraq ul İran bayıtuın tulısınça tuqtatırğa tiyeş dip belderde. AQŞ poziśiyäse waqıt ütü belän tağın da qatgıylana bara.
Däwlät departamentı süzçese Tammy Bryus söyläşülär turında: “Bez bu söyläşülärdä uñışqa ireşäçägebezgä ışanabız,” dip belderde.
“İranlılar söyläşü östälenä utıra, dimäk alar bezneñ poziśiyäne añlıy, häm alar söyläşülärdä qatnaşuın däwam itä,” dip äytte Bryus pänceşämbe könne.
Ber täq’dim buyınça, İran üz ilendä bayıtu 3Eşlären tuqtatırga mömkin, ämma Yaqın Könçığıştağı illär häm AQŞ tarafınnan yaqlanğan konsorśium aşa uran täêmin itü mömkinlege qarala.
Şulay da, İran tışqı êşlär ministrlığı bayıtu êşläre il çikläre êçendä däwam itärgä tiyeş dip sanıy, häm 2010nçı yılda oxşaş yağulıq almaşu täq’dime söyläşülärdä uñışsız bulğan ide.
Şul uq waqıtta, İzrail üzeneñ iminlegenä yanaw bulsa, İran atom-töş qorılmalarına höcüm itäçägen belderde, bu isä Yaqın Könçığışta bolay da inde Ğazzä suğışı belän kiskenläşkän kiyerenkelekne tağın da qatlawlandıra.
Arakçi pänceşämbe könne yasağan belderüendä, İzrail yanawların däwam itsä, İrannıñ üz atom-töş qorılmaların yaqlaw öçen “maxsus çaralar” küräçäge häm AQŞnı İzrail höcümendä qatnaşuçı bularaq bäyäläyäçäge turında kisätte.
