Törkiyä, İran suğışı suzılsa, Farsı qultığı illäre “adım yasarğa mömkin” dip kisätte

Törkiyä tışqı êşlär ministrı Xaqan Fidan, İran qatnaşındağı suğış däwam itsä, Farsı qultığı illäreneñ çaralar kürergä mäcbür bulaçağı turında kisätüen belderde. Fidan konfliktnıñ kiñräk töbäk krizisına äylänü qurqınıçı arta baruın assızıqladı.

Fidan, Sogud Ğaräpstanı, Qatar häm Berläşkän Ğaräp Ämirleklären üz eçenä alğan töbäk turınnan soñ, Änkarada jurnalislar belän äñgämädä, Är-Riyadnı da kertep, oçraşuları waqıtında räsmilärneñ suğışnıñ tağın ike-öç atna däwam itärgä mömkinlege häm qurqınıç däräcäse totrıqlı räweştä arta baruı turındağı bäyälämälären urtaqlaşuın äytte.

Fidan Farsı qultığı illäreneñ baştan uq üz hawa kiñleklären häm bazaların İranğa qarşı qullanırğa röxsät itmäyäçäklären häm suğışta qatnaşmayaçaqların açıq belderüen citkerde.

Ul, şulay uq, bu illärneñ İrannı xärbi ob'yektlarnı ğına tügel, ä tınıç asqorma häm iqtisadi aktivların da añlı räweştä höcüm itüdä ğayepläwen bilgeläp ütte.

"Suğış suzılırğa mömkin"

Fidan AQŞ häm İzrail arasındağı qarşılıqlarnıñ artuına iğtibar itte häm konfliktnıñ barışı tağın da üzgärergä mömkin dip farazladı.

"İzrail AQŞqa yoğıntı yasarga tırışaçaq häm qısqa waqıt êçendä suğışnı tuqtatu yaki tınıçlıqqa ireşüne buldırmasqa teli", - dide Fidan.

Ul bu suğışnıñ ozayuına kiterergä mömkin buluın äytep, nizağ däwam itkändä, söyläşülärne başlawnıñ awır buluın, läkin qısqa waqıtqa suğışnı tuqtatunıñ söyläşülär öçen nigez buldıra aluın äytte.

Fidan, "İzrail İranğa kübräk zıyan kiterü öçen suğışnı mömkin qädär ozaytırğa teli", dip bilgeläp ütte.

Riyad söyläşüläre: urtaq fiker êzläw

Fidan 19 martta Riyadta uzğan oçraşuda suğıştan turıdan-turı yaki turı bulmağan räweştä zıyan kürgän töbäk illäre cıyıluın belderde.

Ul oçraşunıñ töbäk illäreneñ bäyälämälären cıyu häm urtaq fiker êzläw öçen oyıştırıluın häm qatnaşuçılarnıñ xälneñ kiskenlegenä iğtibar itüen äytte.

Fidan fiker alışularnıñ, nigezdä, İran ğamällärenä yünältelüen belderde. Törkiyä İzrailneñ rolenä qagılışlı borçılularnı da urtaq belderügä kertelüen täêmin itte, ayıruça Änkara êkspansionistik säyäsät dip sanaluçı ısullarga basım yasadı.

Suğıştan soñğı balans häm Törkiyäneñ role

Fidan suğış töbäk balansların üzgärtä ala, Farsı qultığı illären üzläreneñ saqlanu strategiyälären qarap çıqarğa häm İranğa qarata ömetlären açıqlarğa êtärä dide.

Ul, suğıştan soñ uñaylı şartlar tusa, iqtisadi xezmättäşlek kön tärtibendä bulırğa mömkin, häm İran, şulay uq, Farsı qultığında AQŞ xärbi buluğa qarata üz taläplären kütärä ala, dip belderde.

Fidan, Törkiyäneñ krizis waqıtında pozitsiyäse nığuın assızıqlap, Änkaranıñ baştan uq açıq yünäleşen saqlap qaluın äytte.

"Bez baştan uq ike törle pozitsiyä totmadıq. Bez barısına da närsäneñ yalğış ikänen açıq itep äytek", - dide Fidan. Ul Törkiyäneñ İzrailneñ xärbi ğamällärenä dä, İrannıñ suğışnı taratu tırışlıqlarına da qarşı buluın östäde.

Fidan Törkiyäneñ konfliktnıñ ozaqqa suzılğan töbäk suğışına äylänüen telämäwen häm barlıq diplomatik kanallar yärdämendä konfliktnı tuqtatu öçen êşläwen däwam ittäçägen belderde.