AQŞ yaqınça 80 yıldan soñ Bötendönya sälamätlek saqlaw oyışmasınnan çığa
Trump administratsiyase pandemiyadäge yitkeçleklär häm siyasi yanlışlık sebäplären çıgaru dip äytä
AQŞ räsmi zatları Amerika Quşma Ştatlarınıñ Bötendönya sälamätlek saqlaw oyışmasınnan (BSSO) räsmi räweştä çığu protsessın tögälläwen häm Berläşkän Millätlärneñ Oyışmasınıñ sälamätlek saqlaw agentlığındağı yaqınça 78 yıllıq äğzalığın tuqtatuın belderde.
Xalıqara qağıydälär buyınça kiräk bulğan ber yıllıq belderü waqıtınnan soñ, oyışmadan çığu 2026nçı yılnıñ 22 ğıynvarınnan üz köçenä kerde.
AQŞnıñ däwlät särqatibe Marko Rubio belän sälamätlek saqlaw häm xalıqqa xezmät kürsätü ministrı Robert F. Kennedi urtaq belderülärendä AQŞnıñ BSSOdan çığuın häm oyışmanıñ “çikläwçe strukturasınnan” qotıluın iğlan itte.
Räsmi zatlar monıñ säbäbe bularaq oyışmanıñ “COVID-19” pandemiyäse waqıtındağı êşçänlegen kürsätte. Belderüdä kizüneñ Uxan şähärendä başlanğan däwerdäge idarä tänqıytlände, agentlıqnıñ säyäsätläşkän häm bürokratik kön tärtibe alıp baruı, waqıtında mäğlümat urtaqlaşunı totqarlawı häm AQŞqa qarşı doşman illärneñ täêsire belän Vaşington mänfäğatlärenä qarşı xäräkät itüe alğa sörelde.
AQŞnıñ BSSO belän êlemtäläre monnan soñ Amerika xalqınıñ sälamätlegen häm iminlegen saqlaw belän genä çiklänäçäge citkerelde. Belderü buyınça, AQŞnıñ BSSO qısalarındağı barlıq finans häm personal kertemnäre tuqtatıldı. AQŞ xezmätkärläre kire çaqırıldı häm dönyaküläm sälamätlek saqlaw ölkäsendä ikeyaqlı xezmättäşleklär häm bäysez qaraşlarğa yünäleş alındı.
BSSO ğomum mödire Tedros Adanom Gebreyesus bu qararğa qarata borçıluın berniçä märtäbä belderde häm çığunı ike yaq öçen dä yuğaltuğa kiterüçe häm döres bulmağan adım dip atadı.
1948 yılnıñ 7 aprelendä tözelgän BSSOda AQŞ 1946 yılda oyışma konstitutsiyäsen imzalagan berençe illär arasında bulıp, nigez saluçı äğza bularaq urın alğan ide.
AQŞ ilbaşı Donald Tramp, bigräk tä, “COVID-19” çorında häm annan soñ BSSOnıñ iñ qatı tänqıytçeläreneñ berse buldı. Tramp oyışmanı pandermiyäneñ täwge basqıçların naçar idarä itüdä, Qıtayğa artıq yaqın buluda, Pekinnan kilgän xatalı mäğlümatlarnı taratuda häm Qıtaydan AQŞqa säyäxät tıyuların “ıruğçı” dip atap krizisnı säyäsätläşterüdä gäyepläde.
Tramp, şulay uq, AQŞnıñ distälärçä ildän küpkä artığraq tüläw yasawına qaramastan, ğadel mönäsäbät kürmäwen äytep, “ğadel bulmağan finans yök” mäs’äläsen kütärde. İkençe ilbaşı däwerendä, bu tänqıytläre näticäsendä, 2025 yılda AQŞnı BSSOdan çıgaru qararın qabul itte, şunıñ belän yaqınça siksän yılğa yaqın barğan äğzalık häm finanslaw tämamlandı.